31 Ağustos 1910.
İstanbul’da bir devlet dairesinin kapısından birkaç genç adam giriyor. Yanlarında bir futbol topundan çok daha önemli olduğunu düşündükleri birkaç kâğıt var.
İmalat-ı Harbiye Mektebi’nin son sınıf öğrencilerinden Agâh Orhan’ın öncülüğündeki grup hazırlığını tamamlamış. Altınörs İdmanyurdu’nun kuruluş evrakları dönemin resmî makamına teslim ediliyor. Haber kısa sürede diğer tarafa ulaşıyor.
İmalat-ı Harbiye Mektebi’nin bir başka son sınıf öğrencisi Şükrü Abbas ve arkadaşları da kendi hazırlıklarını yeniden gözden geçiriyor. Onların kuracağı kulübün adı Turan Sanatkarangücü. Onlar da evraklarını götürüyor.
Takvim hâlâ 31 Ağustos 1910’u gösteriyor. O gün o binadan çıkan gençlerin hiçbirinin muhtemelen bilmediği bir şey var. Attıkları imzaların tarihi, 116 yıl sonra Ankara’da binlerce insanın ezbere bildiği bir doğum gününe dönüşecek.
Hikâye O Sabah Başlamamıştı
Aslında Ankaragücü’nün hikâyesini anlatmak için 31 Ağustos 1910’dan da biraz geriye gitmek gerekiyor.
İmalat-ı Harbiye’de futbol çoktan hayatın içine girmişti. 1900’lü yılların ilk dönemlerinde fabrikanın farklı üretim birimlerinin ve tezgâhlarının kendi futbol takımları vardı. İşçiler, ustalar ve çıraklar çalışmadıkları zamanlarda topun peşinden koşuyordu.
Futbol henüz bugünkü futbol değildi. Milyonluk transferler, televizyon yayınları, sponsorlar, dev statlar yoktu. Ama rekabet vardı.
Fabrikanın içinde ortaya çıkan bu küçük takımların zamanla tek çatı altında toplanarak İstanbul Ligi’ne katılması düşüncesi doğdu. 1910 yılının haziran ayında bunun için bir toplantı yapıldı. Birleşemediler.
Belki de Ankaragücü tarihinin ilk büyük ironisi buydu. Bugün tek bir kulübün kuruluşu olarak kutladığımız hikâye, başlangıçta insanların anlaşamamasıyla ikiye ayrılmıştı.
Bir tarafta Agâh Orhan, diğer tarafta Şükrü Abbas. Bir tarafta Altınörs İdmanyurdu, diğer tarafta Turan Sanatkarangücü. Aralarında tatlı bir rekabet vardı ve 31 Ağustos 1910 günü iki ayrı kulüp aynı gün resmiyet kazandı.
116 yıl sonra baktığımızda insan ister istemez gülümsüyor. İki genç birbirlerini geçmeye çalışırken aslında aynı hikâyenin ilk sayfasını birlikte yazmışlardı.
Önce Rakip, Sonra Aynı Takım
İnatları uzun sürmüş, yolları ise ayrı kalmamıştı. 1911’de iki takımın ilk karşılaşması 0-0 devam ederken çıkan olaylar nedeniyle tamamlanamadı.
Ancak iki yıl sonra Altınörs İdmanyurdu ile Turan Sanatkarangücü bu kez Sanayii Mektebi adı altında aynı takımda buluştu.
13 Eylül 1913’te çıktıkları ilk resmî maçta Fenerbahçe’nin B takımını 3-1 mağlup ettiler. Bu galibiyet, Ankaragücü tarihinin ilk resmî galibiyeti olarak kayıtlara geçti.
Üstelik birliktelik yalnızca tek bir maçlık değildi. Sanayii Mektebi, İstanbul Cuma Ligi’ndeki ilk sezonunu şampiyon tamamladı.
Bir zamanlar birbirleriyle anlaşamadıkları için iki ayrı kulüp kuran gençler, birkaç yıl sonra aynı takımın başarısı için yan yana mücadele ediyordu.
Önce birbirlerine rakip oldular, sonra birbirlerinin gücü.
Futbol Topundan Önce Çekiç Vardı
Bugünkü futbol kulüplerinin armalarında kartallar, aslanlar, yıldızlar, toplar görmeye alışığız. Ankaragücü’nün atalarının armalarına bakınca ise başka bir dünya çıkar karşımıza.
Altınörs’ün armasında bir örs ve o örse doğru çekiç tutan bir el bulunuyordu. Turan Sanatkarangücü’nün simgesinde ise kumpas adı verilen bir ölçü aleti ile çekiç vardı.
Çünkü bu kulübün hikâyesinin başlangıcında futbol topundan önce emek vardı.
İlk yöneticiler de bunu anlatıyordu. Altınörs’ün başkanı Kazım Bey, Fişek Fabrikası’nda torna ustabaşıydı. Kulübün kâtibi Osman Ahmet tornacıydı. Takım kaptanı Kerim “Fil”, Silah Fabrikası’nda ustaydı.
Turan Sanatkarangücü’nün başkanı Hasan Muslihittin Bey de Fişek Fabrikası’nda ustabaşıydı. Numan Usta ise İmalat-ı Harbiye Atölyesi’nde kontrol memuruydu.
Yani Ankaragücü’nün soy ağacının ilk dallarında yalnız futbolcuların isimleri yazmıyordu. Tornacılar, ustabaşılar, işçiler, çıraklar ve tezgâh başında çalışan insanların futbol tutkusu vardı.
Belki de bu nedenle Ankaragücü’nün işçi takımı kimliği sonradan bulunmuş romantik bir tanımlama değildir. Kulübün daha ilk armalarında bile emeğin izi vardır.
Sonra Futboldan Daha Büyük Bir Mücadele Başladı
Takvim ilerledi; Osmanlı İmparatorluğu savaşların içine sürüklendi ve futbol sahalarının çok ötesinde bir mücadele başladı. Anadolu işgal altındaydı.
İmalat-ı Harbiye’nin insanları bu var oluş mücadelesinin tam merkezinde yer aldı. İstanbul’dan Ankara’ya geçen ustalardan çıraklara kadar pek çok kişi, Millî Mücadele’nin ihtiyaç duyduğu silah ve mühimmatı üretmek için tezgâhlarının başına geçti. Ankaragücü’nün bu şehirle kurduğu ve bir asrı aşacak bağ da işte o günlerde, cephe gerisinde dökülen alın teriyle mühürlendi.
Bu yüzden Ankaragücü’nün 116 yıllık tarihini yalnızca puan cetvelleri, kupalar ya da lig sıralamalarıyla anlatmak eksik kalır. Çünkü bu kulübün geçmişinde, gerektiğinde ülkesinin geleceği için sorumluluk alan; futbol topundan önce çekici tutmasını bilen insanların izi vardır.
1910’da Evraklar, 2026’da Meşaleler
Ve takvim yeniden 31 Ağustos’u gösteriyor. 31 Ağustos 2026.
Bu akşam Ankara’da Güçlüler Gençlik Parkı’nda buluşacak. Ellerinde bu kez kuruluş evrakları olmayacak. Meşaleler, sarı-lacivert formalar, atkılar olacak. Çocuklar, babalar, anneler, dedeler olacak.
Belki oradaki insanların büyük bölümü Altınörs’ün armasındaki örsü hiç görmedi. Turan Sanatkarangücü’nün armasındaki ölçü aletini bilmiyor.
Ama meşaleler yandığında, Gençlik Parkı’nda lacivert gece sarıya boyanacak. Orada toplanan binlerce insan, farkında olsa da olmasa da 116 yıl önce yakılan başka bir ateşin etrafında buluşmuş olacak.
Çünkü Ankaragücü’nün 116 yıllık hikâyesi aslında kuşaktan kuşağa aktarılan bir aidiyetin hikâyesidir.
Aradan tam 116 yıl geçti. İki gencin inadıyla başlayan hikâye, 116 yıl sonra büyük bir sevdaya dönüştü.
Ve bugün sözü Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e bırakmak belki de en doğrusu. Onun dediği gibi:
“İmalat-ı Harbiye Spor Gücü Daim ve Muzaffer Olsun!”
Yorum Yazın